TODAY POTTERY
تصویر برگزیده
Brian Rochefort
B. 1985, Lincoln, Rhode Island • Lives and works in Los Angeles
گزارش ویژه
تازه های نشر
Carve Your Clay
فراخوان دریافت مقاله
سایت سفال امروز در نظر دارد به درج مقالات عمومی و تخصصی اعضای سایت بپردازد. از این رو از هنرمندان عزیز سفالگر دعوت می‌شود مقالات خود را در زمینه‌های مختلف به نشانی زیر ارسال کنند تا پس از داوری و تایید، به نام خودشان در سایت درج شود. در صورتی که مقاله ترجمه‌ است، حتما اصل مقاله یا نشانی سایتی را که مقاله از آن گرفته شده است،‌ به همراه مقاله ارسال کنید. بدیهی است ارسال تصاویر یا طرحهای مرتبط با مقالات‏‏‏‎ به درک بهتر و جذابیت آنها کمک شایانی خواهد کرد.
articles[at]todaypottery[dot]com
کنکاشی نو در سفالینه‌های زرین‌فام ایرانی
از جوهری تا اکبری
بدون‌شک یکی از جذاب‌ترین شیوه‌ها و تکنیک‌ها در سفالینه‌های ایرانی، زرین‌فام است. درخشندگی و تلالو سفالینه‌های زرین‌فام، چشم هر بیننده‌ای را خیره و مسحور می‌کند. سالیان سال، راز و رمز این هنر به‌صورت مکتوم باقی مانده و معمای آن ذهن و وقت هنرمندان مختلفی را به‌ خود اختصاص داده بود. خوشبختانه در دوره معاصر تلاش‌ها برای پی‌بردن به چند‌و‌چون این هنر به نتیجه رسیده و امروز علاوه بر احیای سنت‌های گذشته، ‌کنکاش‌های جدید و درخور توجهی در ابعاد مختلف فنی، علمی، هنری و مباحث تاریخی در این زمینه صورت می‌گیرد.
دکتر مهدی مکی‌نژاد
(خوشنویس)

این نوشتار به بهانه و به جهت قدردانی از آخرین مکتوبه دکتر «عباس اکبری» با عنوان «درس‌هایی از محمد بن ‌ابی‌البرکات ‌جوهری نیشابوری» است. جوهری نویسنده و گوهرشناس سده ششم هجری‌قمری، کتابی تحت عنوان «جواهرنامه نظامی» دارد. این کتاب درباره سنگ‌ها، فلزات و کانی‌شناسی است که بیش از صدسال قدیمی‌تر از متن کتاب «عرایس‌الجواهر و نفایس‌الاطایب» تالیف «ابوالقاسم عبدالله کاشانی» است. در این کتاب با‌ارزش، تنها چند صفحه مختصر در مورد ساخت انواع لعاب، سفالینه‌ها، ‌ساخت خرمهره و شیشه‌های زرین‌فام به شیوه خمیره گلی نوشته ‌شده ‌است. استاد عباس اکبری همین چند صفحه پر‌محتوا را بهانه قرار داده و مسائل و فرضیه جدیدی بر مبنا و به استناد کتاب «جواهرنامه» مطرح کرده‌ است.

مبنای این فرضیه، وجود و ضرورت پیگمنت‌ها در ترکیب‌های «خمیره گلی» است. مسلما در این روش مهم‌ترین مواد مصرفی نیترات نقره است. ‌او تاریخ زرین‌فام به این شیوه را در گرو کشف نیترات نقره می‌داند و به کتاب «الاسرار» زکریای رازی در قرن سوم اشاره می‌کند که کشف ترکیبات مختلف از نقره منسوب به این دانشمند ایرانی و در نتیجه اصالت و قدمت زرین‌فام‌های ایرانی را به اثبات می‌رساند. مهم‌ترین ویژگی پژوهش اخیر، استفاده از منابع کهن است؛ منابع مهمی که تاکنون به‌خوبی شناسایی و مورد استفاده قرار نگرفته‌اند. این پژوهش به‌خوبی و با یک روش و طبقه‌بندی علمی مناسب، به انواع سفالینه‌های فلزفام اشاره و تفاوت آنها را با شیوه خمیره گلی یعنی زرین‌فام بیان می‌کند. همچنین به این نکته تاریخی اشاره می‌کند که طرح «کوره جوهری نیشابوری» چند سده قدیمی‌تر از طرح «کوره ساخت سفال‌های فلزفام پیکول پاسوی ایتالیایی» است. تسلط نویسنده در دو حوزه نظر و عمل به‌ همراه تجربه 20ساله در آموزش، ترویج و شرکت در نمایشگاه‌های متعدد داخلی و خارجی و حضور در مجامع علمی و هنری بین‌المللی، ‌موجب شده تا مجموعه‌های متعددی در قالب کتاب، ‌کاتالوگ و مقاله و همچنین آثار هنری زیادی در حوزه تخصصی سفال و سرامیک از این پژوهشگر، منتشر و به نمایش گذاشته شود. اکبری هنرمند جوانی است که به قول کایگر اسمیت: «سر، دست و قلب او همگی با هم کار می‌کنند.»

او سنت و مدرنیته را به‌خوبی می‌شناسد از همین‌رو نگاهی نو و برداشتی متفاوت با حفظ ارزش‌های زیبایی‌شناسی و اصالت سنتی، در کارهایش دیده می‌شود. اسمیت معترف است که «به‌ندرت می‌توان مردی را یافت که به این خوبی توازن بین سنت و نوآوری را درک کند.»
(در تصاویر چند اثر از دکتر عباس اکبری با تکنیک زرین‌فام را می‌بینید.)
منبع: روزنامه شرق
کد: Tpa-9308-0901
بازدید: 2474 بار


All rights reserved © 2020
طراحی و پیاده‌سازی: شرکت شبکه‌گستر موج