TODAY POTTERY
تصویر برگزیده
Brian Rochefort
B. 1985, Lincoln, Rhode Island • Lives and works in Los Angeles
گزارش ویژه
تازه های نشر
Carve Your Clay
فراخوان دریافت مقاله
سایت سفال امروز در نظر دارد به درج مقالات عمومی و تخصصی اعضای سایت بپردازد. از این رو از هنرمندان عزیز سفالگر دعوت می‌شود مقالات خود را در زمینه‌های مختلف به نشانی زیر ارسال کنند تا پس از داوری و تایید، به نام خودشان در سایت درج شود. در صورتی که مقاله ترجمه‌ است، حتما اصل مقاله یا نشانی سایتی را که مقاله از آن گرفته شده است،‌ به همراه مقاله ارسال کنید. بدیهی است ارسال تصاویر یا طرحهای مرتبط با مقالات‏‏‏‎ به درک بهتر و جذابیت آنها کمک شایانی خواهد کرد.
articles[at]todaypottery[dot]com
ماسک و ارتباط آن با پیکره‌های سفالین ایزد بانوهای پیش از تاریخ ایران
در این مقاله به بررسی پیکره‌های ایزدبانوهای (الهه‌ مادر) سفالین ایران در دوران پیش از تاریخ (که از ابتدای دوره جمع‌آوری غذا آغاز می‌شود و تا دوران تاریخی ادامه می‌یابد) پرداخته می‌شود. این ایزدبانوها ماسک بر چهره دارند و در اینجا این سوال مطرح می‌شود که چرا این پیکره‌ها ماسک بر چهره دارند. آیا این ماسک، برتری جایگاه زنان را در دوران پیش از تاریخ نشان می‌دهد؟ مطالعات درباره مسئله مطرح شده در این مقاله با استفاده از کتاب‌ها و مقالاتی صورت گرفته شده است که به موضوع ایزدبانو و ماسک پرداخته‌اند، اما نکته قابل توجه این است که این مقالات و کتاب‌ها، توجهی به ارتباط این دو موضوع نکرده‌اند. در واقع ماسکی که بر چهره ایزدبانوست، دیده نشده است. در این منابع، مبحث مشترک، قدرت سیاسی و مذهبیِ ایزد بانو و فردی است که ماسک بر چهره دارد و نتیجه‌گیری را برای ما آسان‌‌تر می‌کند. در نهایت پاسخی که به این سوال داده می‌شود نمایاندن قدرت سیاسی و مذهبی ایزدبانوها توسط ماسک است.
اعظم فلاح
دانشجوی کارشناسی ارشد رشته هنر اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران
واژه‌های کلیدی
ماسک، پیکره‌های سفالین، ایزدبانوها (الهه‌ مادر)، دوران پیش از تاریخ ایران
 
مقدمه
زنان در دوران پیش از تاریخ، مسئول فرزندآوری و بزرگ کردن فرزندان بوده‌اند و نقش اصلی‌شان در این دوران تقریباً بر مبنای توانایی‌شان در زایش و باروری تعیین می‌شده است و مردان در مقابل وظیفه‌ شکار را بر عهده داشتند. این تقسیم وظایف به زنان فرصت داد تا پا در عرصه‌ اموری همچون کشاورزی، دامداری، سفالگری، ریسندگی و ...بگذارند و به کشفیات و ابداعاتی دست بزنند که مقام زن را به الهه تبدیل کرد و موجب شد تا از او پیکره‌هایی بسازنند و او را پرستش کنند. البته باستان‌شناسان برای ساخت پیکرهها در دوران پیش از تاریخ دلایل بسیاری آورده‌اند مثلاً میرچا الیاده باروری، ازدواج، تولد و زایش، شیردهی یا تدفین را طرح کرده است. برخی از پژوهشگران نیز بر این باورند که این پیکره‌ها مربوط به اجداد مردمان جوامع اولیه بودهاند که از این طریق به پرستش ارواح درگذشتگان می پرداختهاند. کارکرد تعلیمی و اسباب‌بازی بودن برای پیکرهها نیز از دیگر فرضیات طرح شده است، اما پژوهشگران و محققان تا به امروز، بیشتر بر جنبه مذهبی پیکرهها تاکید کردهاند که در این مقاله نیز بر آن تاکید شده است.
موضوعی که این مقاله به آن میپردازد این است که بر چهره‌های این پیکره‌ها ماسک‌های قرار دارد. ماسک (masque) واژه‌ای فرانسوی است که به معنای صورتک و نقاب است و مجازاً به حالتی گفته می‌شود که فرد برای پنهان کردن احساسات، افکار و درونیاتش به خود می‌گیرد. ماسک در ابتدا در تملک زنان بود اما در گذار از مادر تباری به پدر تباری از زن به مرد منتقل شد و کمی بعد به علت از بین رفتن قداست ماسک در پی آشکار شدن اینکه شبح هراسناکی که تصور می‌کنند وجود ندارد و فقط انسانی است که ماسک زده است، ماسک کاربردی دیگر یافت.(رقص، مراسم عبادی و تئاتر)
وجه مشترک ایزدبانو و ماسک، قدرت و قداستی است که هر دو در دوران پیش از تاریخ دارایش بودند و استفاده از ماسک توسط ایزدبانوها، همانا قدرت بیشتر بخشیدن به جایگاه الوهیشان بوده است. متاسفانه پژوهشهای پیشین، متوجه این ارتباط نشده و خلائی را در مقالات به وجود آورده است که خوشبختانه این مقاله با نگاه جستجوگر خود، متوجه ماسکها بر چهره این ایزدبانوها شده و با مطالعه در خصوص این دو مقوله به ارتباط مستقیم آنها و به جایگاهی که ماسک به ایزدبانوها میبخشیده پی برده است.
 
پیشینه پژوهش
پژوهشهای زیادی درباره ماسک و ایزدبانو صورت گرفته است، اما پژوهشهایی که به شکلگیری این مقاله کمک شایانی کردند عبارت‌اند از: نقاب (روژه کایوا)، زن و اسطوره (ناهید توسلی) و ویژگی سفالینههای پیکرهای در ایران پیش از تاریخ (جام تیری، شیرازی، اکبری). جدیدترین پژوهشی که در زمینه نقاب صورت گرفته، کتابی با عنوان ماسک در ایران (کیقباد یزدانی) است. پژوهشهای یاد شده بسیار جامع و علمی هستند اما متاسفانه نگاهی پرسشگرایانه به ماسک روی چهره ایزدبانوها نکرده‌اند، اما این پژوهش به ارتباط بین ماسک و ایزدبانو پرداخته است.
 
چارچوبهای نظری و روش‌شناختی
نگارنده در این مقاله، الهه‌ را از موزه‌ آذربایجان متعلق به رستم آباد (هزاره‌ اول ق.م) برای مطالعه برگزیده و با طراحی از تمام جهات، این الهه را مورد مطالعه و تجزیه و تحلیل قرار داده است(تصویر3-1)، سپس الهه‌ مزبور را با الهه‌های دیگر در همین عصر مقایسه و اشتراکات و تمایزات را بررسی کرده است. وجه مشترک الهه‌ها بیشتر از تمایزات آنها بود اما چیزی که نگارنده را جذب کرد، ماسکی بود که همه‌ آنها به چهره داشتند. در مرحله‌ بعدی به جمع‌آوری اطلاعاتی درباره الهه‌ مادر و ماسک پرداخته و در آخر اطلاعات به‌دست آمده را تجزیه و تحلیل و جمع‌بندی کرده است.
 
1- ماسک
واژه‌ "ماسک" در زبان انگلیسی mask، در فرانسوی masqu و در آلمانیmaske  نوشته می‌شود. ریشه‌ این واژه را از کلمه mascara, mascara یا mas-hara می‌دانند که از واژه‌ عربی «مسخره» به معنای مضحک و خنده‌دار می‌آید (یزدانی، 1392: 9). شاردن جهانگرد فرانسوی که بازی‌های «مسخره‌چی‌ها» یا «مسخره‌بازان» معروف به «کل عنایت» را در ایران دیده بود، تصور می‌کرد که واژه‌ masquerade از واژه‌ مسخره می‌آید (بیضایی، 1383: 57). ماسک در زبان فارسی به معانی صورتک، صورت کردن، نقاشی کردن، صورت بازی، صورت و نقاب به کار می‌رود.
براساس یافته‌های‌ باستان‌شناسی، قدیمی‌ترین نقابی که انسان به کار برده «نقاب حیوان» است که قدمت آن به 30000 سال پیش از میلاد مسیح می‌رسد (پارینه سنگی) (یزدانی، 1392: 20). در واقع انسان نخستین با اجرای رقص همراه با نقاب حیوانی، قدرت و مهارت حیوان را در اختیار خود می‌گرفته است. این نقاب با گذر زمان، از هنگامی که حیوانات به‌تدریج نقش برتر خود را در برابر انسان از دست دادند، به نقاب‌های نیمه انسانی- نیمه حیوانی و در نهایت به نقاب انسانی که خود نمودی از خدایان بودند، تبدیل شدند (همان: 20).
نمونه‌هایی این نقاب‌ها در ایران باستان را در شمی خوزستان و کلماکره لرستان می‌توان مشاهده کرد. (تصاویر1-1 و 1-2)
 از ابتدای پیدایش بنیاد نقاب، نقاب‌ها به سبب قداستشان، نه فقط نمودار قدرت، بلکه مجری و عامل قدرت سیاسی و اجتماعی بودند (ستاری، 1385: 45). قابل تامل است که نقاب با دادن چهره‌ دومی به انسان و فراهم آوردن ابزار دگردیسی، وجد و خدازدگی نزد او از اهمیت والایی برخوردار بوده است.
نقاب در آغاز در تملک زنان کاهنه یا «کوزه‌گر» بود، چون هر کوزه‌گری با اسرار زمین ارتباطی تنگاتنگ داشت، اما از دیرزمانی بعد، نقاب به دست مردان افتاد که داستانش این گونه است: یک یا چند زن، تصادفاً یک یا چند نقاب به دست می‌آورند و آنها را به چهره می‌زنند و به روستا می‌روند. مردان به تصور اینکه ارواح یا اشباح آمده‌اند، می‌ترسند و می‌گریزند و چون شگفتی‌شان زایل می‌شود یا پیرمردی آنها را از اشتباه به در می‌آورد، نقاب‌ها را ضبط می‌کنند و زنان را از نقاب زدن منع می‌کنند(همان:45). به هر حال روایت‌ها متفاوت‌اند اما این انتقال ماسک از زن به مرد وجود دارد در بعضی از ملل هم مردان و هم زنان دارای نقاب هستند و قدرت‌ نقاب‌ها متفاوت است.
بنیاد نقاب‌ از زمانی دچار انحطاط شد که جوامع ابتدایی به راز نقاب‌ آگاهی یافتند و این نکته را دریافتند که نقاب، شبحی هراسناک نیست؛ بلکه انسانی است که صورت و ظاهر خود را تغییر داده است. خاصه وقتی بدانند که نقاب چیزی جز تبدیل صورت و ظاهر نیست، دیگر امکان ندارد تحت سلطه و سیطره‌اش درآیند و این گونه بود که با تمام تلاشی که نقابداران در راه حفظ سرّ خود کردند، قدرت نقابداری کم‌کم از بین رفت؛ با وجود این خصلت قدسی‌اش نابود نشد و در مراسم عبادی، تشریفات، رقص و تئاتر کاربرد داشت (روژه، 1368: 10). شاید تاکنون کسی به پیکره‌های سفالین یافت شده در مناطق مختلف دقت نکرده باشد، اما این پیکره‌ها که تصاویر آن آورده شده است، دارای ماسک یا پوششی بر چهره هستند که دلایل استفاده از آن را بیان کردیم.
در ادامه به نقش زن در جوامع نخستین (عصر آهن2) و دلایل جایگاه والایش در جامعه‌ مادرسالاری و در نهایت به این می‌پردازیم که چرا بر پیکره‌های ساخته شده به جای چهره، ماسک آورده شده است.
 
2- ایزد بانوان (الهه‌های مادر)
در دوران کهن «زن» به همین نام شناخته می‌شده که به معنی دارنده‌ خانه یا صاحب‌خانه است و به دوران مادرسالاری اشاره دارد؛ در مقابل مرد از ریشه «مرت» می‌آید که به معنی مردن و درگذشتن است(معین، 1381: 55). بانو واژه‌ای است که از دوران اوستایی بر زن اطلاق می‌شده و به معنی فروغ و روشنایی است. بانوی خانه یا زن خانه، روشنایی و چراغ خانه به شمار می‌رفته است (همان: 55).
در روزگاران کهن، پیش از آشکار شدن علت فیزیولوژیکی آبستنی در زن، بشر می‌پنداشته این امر از طریق نیروهای طبیعی یا تماس زن با شیئی یا جانوری از محیط پیرامون انجام می‌پذیرد، به همین علت به زن به صورت موجودی بسیار نیرومند، زاینده و پرورش‌دهنده‌ موجود دیگری می‌نگریسته است (توسلی، 1381: 62).
در این دوران، تقسیم کار براساس جنس بوده است. در این دوران مردان به صید و شکار اشتغال داشتند و زنان نیز به فرزندزایی، بچه‌داری، تأمین غذای فرزند و تهیه و تامین وسایل ضروری نگهداری فرزند می‌پرداختند.
مردم‌شناسان و جامعه‌شناسان عقیده دارند جامعه‌ اشتراکی اولیه طایفه‌ای که تحت شرایط ازدواج گروهی به وجود آمده بود فقط می‌توانست جامعه‌ای براساس توانایی‌ها و قدرت‌ها و اقتدار «زن- مادر» بوده باشد. این جامعه را بعدها در تاریخ با قیاس با دوران «مرد- سالاری»، دوران مادرسالاری نامیده‌اند. در این دودمان مادری، مادر عهده‌دار نگهداری فرزند بوده است (گیرشمن، 1380: 78). بنابراین زنان به‌واسطه‌ مسئولیت‌های بیشتری که بر عهده داشتند سازمان‌دهندگان واقعی فعالیت تولیدی خانواده بزرگ مادری به شمار می‌رفتند و از احترام زیادی برخوردار بودند.
نقش زن در زمینه توانایی بارگرفتن، زایمان، نگهداری و تربیت فرزند است. بدیهی است همین توانمندی در باروری و دیگر جنبه‌های آن موجب پیدایش ساختار جامعه‌ بدوی براساس محور «زن- مادر» می‌شود. نیازهایی که «مادر» برای نگهداری و تربیت و پرورش فرزند حس می‌کرد، اکتشافات و اختراعات بسیاری را به وسیله زن در آن روزگاران سبب شد. همین مسائل حضور زن را در جامعه‌ بدوی و ابتدایی و در صحنه‌ زندگی و جامعه‌ آن روزگار به طور جدی و فعال حفظ کرد.
وظیفه‌ای نگهداری فرزند در جوامع ابتدایی، اوقات زن را به خود اختصاص می‌داده است. زن ناگزیر در حول و حوش محل سکونت خود به جمع‌آوری مواد غذایی از گیاهان می‌پرداخت. به همین دلیل زنان توانستند به گردآوری گیاهان برای مصارف غذایی و حتی دارویی مشغول شوند. در پی گیاهان خوراکی و دارویی، ابزارهایی مانند چوب‌های دراز نوک تیز را ابداع کردند.
یکی از مردم‌شناسان می‌گوید: یکی از نتایج کندن زمین با ابزارهای نوک تیز برای یافتن ریشه‌های خوراکی گیاهان، حاصلخیز کردن و بارور کردن زمین و در نتیجه افزایش برداشت گیاهان بوده است (رید، 1363: 177) یعنی آموختن ناخودآگاه کشاورزی. بدین‌گونه نقش مقدم و اولای زن در آغاز دوران کشاورزی بر همگان آشکار است (الیاده، 1372: 249).
علاوه بر موارد مرتبط با کشاورزی، زنان به واسطه‌ همین توانایی «زن- مادرانه» ناگزیر به داشتن نقش‌های دیگری در جامعه بوده‌اند:
•‌ جمع‌آوری حشرات و ساس و بعضی حیوانات کوچک ( شروع دامداری). در واقع زنان به کشتکاران و پرورشگران اصلی بدل شدند.
• تهیه‌ غذا، نیاز به حفظ و نگهداری آن را نیز به وجود آورد و در پی آن زنان شروع به تولید ظروف گلین و سفالین کردند. همین امر باعث شناخته شدن آتش و به کارگیری آن برای پخت و پز گردید (زابلی نژاد، 1388: 36).
• زن، نخستین ریسمان و سپس پارچه را از آن اختراع کرده است. بنابراین زن است که به احتمال نزدیک سبب ترقی فن دوخت و دوز، نساجی، کوزه‌گری، سبدبافی، دوردگری و خانه‌سازی شده و اوست که غالب اوقات به کار تجارت می‌پرداخته است. یکی از روسای قبیله‌ «چیپوا» می‌گوید که زن برای کار آفریده شده است و زن است که برای ما خیمه می‌زند، لباس می‌دوزد ما را شب هنگام گرم می‌کند (توسلی، 1381: 67).
توانایی‌های بسیار زن و قدرت او در اکتشاف و ابداع سبب شد زن در مقام الهه ظاهر شود و پیکره‌های از او برای طلب باروری، حاصلخیزی و... ساخته شود. این پیکره‌ها ممکن است از مواد مختلف ساخته شده باشند، اما در این مقاله صرفاً به پیکرههای سفالین در حوزه‌ ایران پرداخته می‌شود.
از هزاره‌ هشتم قبل از میلاد پیکرک‌های سفالین حیوانات در اشکال خام و پیکرک‌های رشد نیافته‌ انسانی هم که بیشتر زنانه هستند از مناطقی چون سراب، آسیاب، گنج‌دره، علی‌کش، چغاسفید و حاجی‌فیروز به دست آمده است.
این تندیس‌ها معمولاً الهه‌های مادری هستند که با سینه‌ و شکم عریان (نشان باروری) نشان داده می‌شوند. کهن‌ترین تندیس به دست آمده از اراضی کرمانشاه و متعلق به شش هزار سال (ق.م) است (گویری، 1371: 1013).
سفال‌های پیکرهای یا به‌صورت توپر ساخته می‌شوند که اغلب در شوش و هفت‌تپه به دست آمده‌اند و دارای سینه و لگنی بزرگ‌تر از حد معمول و تزییناتی همچون گردنبند، گوشواره، دستبند، تاج و آویز بلند تا میان سینه‌ها هستند، یا پیکره‌ای میان‌تهی که اغلب به دورۀ معروف به سفال خاکستری تعلق دارند و از نظر زمانی هزاره‌ اول پیش از میلاد و اندکی قبل یا بعد از آن را شامل می‌شود (جام‌تیر، شیرازی، اکبری، 1389: 30)؛ مناظق یافت شده‌ این سفالینه‌ها مارلیک، املش، کلوزر، کلاردشت، حسنلو، لرستان، رستم آباد (گیلان) هستند (کامبخش فرد، 1370: 19).
«این آثار همچنین به دلیل وقاحت شگفت‌انگیزشان قابل ملاحظه‌اند؛ زن و مرد با تاکید آشکار بر ویژگی مشخص جسمانی‌شان تجسم یافته‌اند. چشم‌ها توخالی‌اند و بینی با دو سوراخ کوچک، بر اثر فشار انگشت ساخته شده است. دهان با لب‌های شکاف‌دار همیشه باز است (فقط در سفالینه‌های مارلیک دهان مشخص است). معمولاً در بدن نشانهای به چشم نمی‌خورد جز نشانه‌ دو رشته گردنبند در زنان و خنچر چپانده‌‌شده در کمربند مردان. سینه‌ها کوچک و بازوان لاغر لوله‌ای شکل به سطح قلمبه‌ای به جای دست که چهار شیار به جای انگشتان دارد، ختم می‌شوند. هر پا، گویی شش انگشت دارد که با پنج شیار ساخته شده است.» (اتینگهاوزن، 1379: 25). (تصاویر3-2 و 3-3 و 3-4) پیکره‌ الهه‌ مادری که در موزه آذربایجان مورد مطالعه قرار گرفت تمام ویژگی‌های آورده شده را داراست.
 الهه‌هایی که تصویرشان آمده است نمونه‌ای هستند از الهگانی که دارای ماسک هستند و این گفته را ثابت میکنند که ایزدبانوها ماسک بر چهره داشته‌اند. گفتیم که نقاب یا همان ماسک برای قداست بخشیدن و نمایاندن قدرت مذهبی، اجتماعی و سیاسی به کار می‌رفته است و در جوامع کهن شبحی از قدرت را تجسم می‌بخشیده که برای بیننده جز ترس و پرستش چیزی را به ارمغان نمی‌آورده است. در این پیکره‌ها که بت‌هایی برای پرستش بودند و از روی نمونه‌های حقیقی (زنان با ماسک) ساخته شده‌اند، ماسک به کار رفته است که به ایزدبانوها مقام الوهیت می‌داده است.
 
نتیجه‌گیری
در گذشته‌ای نه چندان دور چهره‌ زن در ایران در پس نقابی قرار داشت که فقط واژه‌ ضعیفه را به ذهن متبادر می‌کرد. حال آن که با کندوکاو در تاریخ، دورانی را می‌یابیم که به دوره‌ مادر سالاری یا مادر تباری معروف است و متوجه می‌شویم زنی که در منظر بعضی نماد ضعف است در گذشته دارای مقامی بس بلند بوده است. زن اغلب گرداننده‌ امور بود و مردان جز شکارورزی، کاری نداشتند. ابداعات و اکتشافات زن علاوه بر زایش و باروری او به او الوهیت و خدای‌گونگی می‌بخشید و باعث می‌شد که از او پیکره‌هایی ساخته شود و مورد ستایش قرار بگیرد. در پس اختراعات بس زیاد زن، نقاب نیز وسیله‌ای بود که ایزد بانوها برای قداست بخشیدن به مقام خود، یافتن قدرت سیاسی و مذهبی و تسلط بهتر امور از این نقاب‌ها استفاده می‌کردند. در پیکره‌های سفالین یافت شده در مناطق مختلف ایران به ویژه املش، مارلیک و لرستان نقاب‌ها کاملاً مشخص است.
در این مقاله بررسی نواحی پراکندگی این پیکرهها مدنظر نبود اما به یاری خداوند منان، به نتایج جالبی درباره موضوع مورد بحث رسید.
 
منابع و مآخذ:
- اتینگهاوزن، ریچارد. 1379. اوج‌های درخشان هنر ایران. هرمز عبدالهی. رویین پاکباز، احسان یارشاطر. چاپ اول، تهران: نشر آگه
- الیاده، میرچا. 1372. رساله در تاریخ ادیان. جلال ستاری. چاپ اول، تهران: انتشارات سروش
- بیضایی، بهرام. 1383. نمایش در ایران. تهران: روشنگران و مطالعات زنان
- توسلی، ناهید. 1381. زن و اسطوره. نشریه: کتاب ماه(هنر) 50-49. 60-68
- جام تیر، امین. شیرازی، علی اصغر. اکبری، عباس. 1389. ویژگی‌های سفالینه‌های پیکره‌ای در ایران پیش از تاریخ. فصلنامه‌های علمی_پژوهشی 15. 29-31
- رید، اولین. 1363. انسان در عصر توحش. محمود عنایت. چاپ اول، تهران: انتشارات هاشمی
- زابلی نژاد، هدی. 1388. پیکرک‌های الهه مادر (سیمای زن در آثار پیش از تاریخ). نشریه: کتاب ماه(هنر)131. 34-41
- ستاری، جلال. 1385. اسطوره و فرهنگ. چاپ اول، تهران: انتشارات نشر مرکز
- فیروزمندی، بهمن. کزازی، ماندان. 1389. جایگاه زن در دوران پیش از تاریخ: مطالعه موردی پیکرکهای محوطه حاجیلار. نشریه: زن در فرهنگ و هنر(پژوهش زنان) دوره2، شماره 1. 89-111
- کامبخش فرد، سیف الله. 1379. سفال و سفالگری در ایران. چاپ اول، تهران: ققنوس
- کایوا، روژه. 1368. نقاب. جلال ستاری. مجله نمایش25. 6-13
- گامبریج، ارنست. 1379. تاریخ هنر. علی رامین. چاپ اول، تهران: نشر نی
- گویری، سوزان. 1371. آناهیتا، ایزد بانویی از تبار خدایان.نشریه چیستا 90-89. 1012-1042
- گیرشمن، رومن. 1380. ایران از آغاز تا اسلام. معین مصور. چاپ اول، تهران: انتشارات علمی فرهنگی
- معین، زهرا. 1381. بانو خدایان و بانو اسطوره‌ها: واژه زن در زبان و فرهنگ‌های مختلف و جایگاه آن در آیین زرتشتی. نشریه: کتاب ماه (هنر) 50-49. 52-56
- یزدانی، کیقباد. 1392. ماسک در ایران- از ایران چه می‌دانیم؟ /112. چاپ اول، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگ
 
 

Masks and its related bodies of clay Goddesses (Goddess Mother) prior history
A . Fallah *
* graduate student of Islamic Art, Islamic Art University, Tabriz, Iran
 
Abstract
This paper studies ceramic statue of the goddess, Iran during the early prehistoric period, the sum Find and collect food history continues to be, can be addressed, and the issue is that the has the mask on the face of the goddess are, here is the question of why this body, masks on their faces? This masks the lead female role in pre-history will show?
 The issue raised in this paper about the research books and articles has been paid to the goddess mask, but this is a significant issue in this literature, the relationship between the two was not significant have. Indeed mask face of the goddess is seen.
 In this resource, a common topic, political and religious power of the goddess and the person who is masked and thus more making it easy for us. The answer to this question is given to illustrate the political and religious powers by the goddess mask. This article is a descriptive analytical written.
 
Keywords
 Masks, clay bodies, goddess (Mother Goddess), the pre-history
کد: Tpa-9311-2401
بازدید: 2687 بار


All rights reserved © 2020
طراحی و پیاده‌سازی: شرکت شبکه‌گستر موج